Trang chủ » Văn Hóa » Lễ Hội » Cách chọn mua, huấn luyện trâu chọi của người dân Đồ Sơn

Cách chọn mua, huấn luyện trâu chọi của người dân Đồ Sơn

Cách chọn mua, huấn luyện trâu chọi của người dân Đồ Sơn. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã được nhà nước công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam công nhận 10 nghệ nhân chuyên thực hành, truyền dạy tục chọi trâu là nghệ nhân dân gian Việt Nam. Lễ hội chọi trâu hiện là sản phẩm du lịch độc đáo của con người và mảnh đất Đồ Sơn, Hải Phòng.

cach-chon-mua-huan-luyen-trau-choi-cua-nguoi-dan-do-son

Hội chọi trâu Đồ Sơn được mở ra trong một không gian rộng khắp, thu hút đông đảo du khách thập phương, diễn ra tại nhiều địa điểm như: đền Nghè, đình Chung (đình Công) hàng tổng và 5 đình làng… Hội chọi trâu Đồ Sơn không chỉ là một sinh hoạt văn hóa truyền thống độc đáo của cư dân miền biển Đồ Sơn – Hải Phòng mà còn trở thành di sản văn hóa “viên dung” của đất nước. Theo cổ lệ, hàng năm, cứ vào sáng mồng 1 Tết Nguyên đán, các bậc kỳ hào trong tổng ra lễ thần ở đình công (đình chung của hàng tổng) rồi bàn bạc việc chọi trâu.

Trước kia, người Đồ Sơn phân chia mỗi giáp một trâu thì xã Đồ Sơn 6 trâu, xã Đồ Hải 6 trâu, xã Ngọc Xuyên 2 trâu. Sau này, có năm lại phân chia theo xuất nhân đinh: xã Đồ Sơn 6 trâu, xã Đồ Hải 4 trâu, xã Ngọc Xuyên 2 trâu… Tiền mua trâu lấy từ nguồn cho ngư dân đấu thầu các khẩu xăm đáy trên mặt biển và tiền đóng góp của các nhân đinh tuổi từ 18 đến 60. Trước khi đi mua trâu, người ta chọn ngày lành tháng tốt làm lễ ở đình làng rồi mới xuất phát. Có đoàn tới các xã bạn như Bàng La, Tú Sơn, Đại Hợp… đã mua được trâu, cũng có đoàn sang Thủy Nguyên rồi theo đường ra Quảng Ninh, Móng Cái.

Có đoàn đi Hải Dương, Kinh Môn, Đông Triều. Có đoàn đi Hà Nội, Hà Bắc không mua được thì cố lên Tuyên Quang, Bắc Cạn. Có đoàn đi Nam Định, Thanh Hóa rồi vào đến Nghệ An, thậm chí có đoàn sang tận Miến Điện… Dù xa xôi đến đâu người mua trâu chọi cũng chỉ đi bộ, nay làng này mai làng khác, lang thang hỏi tìm mua trâu đực mộng để làm trâu chọi nên nhiều nơi biết Đồ Sơn có hội chọi trâu. Vô tình các đoàn đi mua trâu lại kiêm luôn cả việc cổ động cho hội chọi trâu.

Trâu là giống vật nuôi đã được con người thuần dưỡng từ lâu đời, sự hung dữ hoang dã dường như đã bị loại bỏ. Huấn luyện trâu chọi là phải làm thức dậy bản năng thú tính của chúng, nhưng lại phải tuân thủ những luật lệ khắt khe của con người. Kinh nghiệm chọn trâu chọi, cặp sừng phải đạt tiêu chuẩn khoảng cách giữa hai đỉnh sừng rộng 40 đến 48cm, chiều cao từ 24 đến 26cm, sừng đen mịn cong đều và hơi hướng tiền. Vót sừng cho trâu chọi cũng là cả một nghệ thuật, nếu là trâu hay “rập” thì vót sừng múi khế, trâu hay đánh dọc thì vót sừng hình tam giác, trâu hay cáng thì vót sừng nhọn như đinh ba…

Tính gan lì hung tợn của trâu thể hiện ở đôi tròng mắt, mi mắt và một số khoang, khoáy. Đó là trâu chọi tốt phải có cặp mi dày, tròng mắt vằn đỏ, độc khoang, khoáy sỏ, khoáy “tam tinh”, da dày, lông móc… Trâu chọi còn có một số ẩn tướng khác như: hàm nghiền (phía bên trong hàm trên của trâu màu đen), số đo vòng ngực đạt từ 190cm đến 200cm, độ tuổi đạt từ 9 đến 12 tuổi. Tướng “độc khoang” là trâu dưới cổ chỉ có một vệt trắng vắt ngang.

Tướng “tam tinh” là trâu có khoáy đóng giữa hai tròng mắt. Tướng “khoáy sỏ” là trâu có khoáy tròn đóng giữa đỉnh đầu, cách đều hai chân sừng. Trâu chọi có quý tướng xuất lộ: cao vây, ức rộng, háng to, cổ cò, lưng tôm bà, tiền cất hậu hạ, sườn kín, bụng teo, trường đùi, ngắn quản, nhỏ kheo hoặc mình cá trắm, bụng teo, nhỏ kheo, bốn chân móng thò, thẳng móng con, tròn móng lớn… được người Đồ Sơn lựa chọn. Trong thời gian nuôi trâu chọi, chủ trâu không được ăn thịt chó, mắm tôm, không đến chơi các gia đình có tang, không để trâu chọi đánh nhau, gần gũi trâu cái. Nếu ai phạm vào các điều này, gia đình phải bồi thường cho làng hoặc bị phạt vạ theo lệ làng.

Theo ANHP